Μήπως οι κεντρικές τράπεζες έχουν φτάσει... στα όριά τους;

Μήπως οι κεντρικές τράπεζες ανά τον κόσμο έχουν φτάσει στα όριά τους; Είναι δεδομένο ότι όλες θέλουν να επιτύχουν τους στόχους τους για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό.



Μπορούν όμως να το κάνουν; Το ερώτημα αυτό που έθεσε πρόσφατα ο αρθρογράφος της Wall Street Journal Γκρεγκ Ιπ απασχολεί εδώ και καιρό τους επενδυτές, επανήλθε όμως με ένταση στο προσκήνιο μετά τα τελευταία βήματα της Fed, της Τράπεζας της Ιαπωνίας και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Μπορεί η αδράνεια της Fed (που «απειλεί» εδώ και μήνες ότι θα αυξήσει τα επιτόκια του δολαρίου χωρίς να το πράττει...) και το χρήμα που τυπώνουν ο κ. Ντράγκι στη Φρανκφούρτη και ο κ. Κουρόντα στο Τόκιο να αποτελεί το βασικό καύσιμο που τροφοδοτεί τα κέρδη των ομολόγων και των μετοχών ανά τον κόσμο, πλην όμως ο δισταγμός της Fed υποδηλώνει αμφιβολία για την αναπτυξιακή δυναμική της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου, ενώ οι ΕΚΤ και ΒοJ αναζητούν τρόπους να «σπάσουν» τον φαύλο κύκλο της αναιμικής ανάπτυξης και του μηδενικού πληθωρισμού, εν μέσω ανησυχιών ότι το «όπλο» των αρνητικών επιτοκίων που χρησιμοποιούν προκαλεί επικίνδυνες παρενέργειες στα τραπεζικά συστήματα, ενώ τα προγράμματα αγοράς ομολόγων κλείνουν τον κύκλο τους...

ΒοJ

Ο Ιάπωνας κεντρικός τραπεζίτης Χαρουχίκο Κουρόντα επιβεβαίωσε ότι δεν διστάζει να πειραματιστεί με τα πιο ανορθόδοξα εργαλεία νομισματικής πολιτικής, όταν την περασμένη Τετάρτη αναδιάρθρωσε το πρόγραμμα εκτύπωσης χρήματος της BoJ, εγκαταλείποντας το «πλαφόν» για αγορές κρατικών ομολόγων 80 τρισ. γεν ετησίως, προκειμένου να επιτύχει τον στόχο αύξησης του πληθωρισμού πάνω από το 2%. Στο εξής, η BoJ θα αγοράζει ομόλογα με βασικό στόχο να διατηρήσει πέριξ του μηδενός την απόδοση του 10ετούς ομολόγου. Εφαρμόζει δηλαδή πολιτική ελέγχου της καμπύλης των αποδόσεων (yield curve control). Το χρηματιστήριο του Τόκιο αντέδρασε θετικά στην είδηση, καθώς το μήνυμα του κ. Κουρόντα ότι δεν θα καταστήσει πιο αρνητικά τα επιτόκια καταθέσεων του γεν και δεν θα ανεχθεί να υποχωρήσουν υπο το μηδέν οι αποδόσεις των μακροχρόνιων τίτλων ήχησε σαν...μουσική στα αυτιά των ιαπωνικών τραπεζών και των ασφαλιστικών εταιρειών.

Από την άλλη, υπάρχουν και αυτοί που θεωρούν ότι η BoJ «στοχεύει» την καμπύλη των αποδόσεων για να διευρύνει τα περιθώρια ελιγμών της, επειδή... ξεμένει από ομόλογα για να αγοράσει, Επομένως, η αλλαγή αυτή δεν συνιστά ενίσχυση του προγράμματος, όπως προσπάθησε να την παρουσιάσει ο κ. Κουρόντα, αλλά «οπισθοχώρηση». Ο προβληματισμός αυτός αποτυπώθηκε στο ότι η απόδοση του 10ετούς ιαπωνικού ομολόγου ενώ αρχικά επέστρεψε σε θετικό έδαφος -για πρώτη φορά από τον Μάρτιο- στη συνέχεια υποχώρησε στο -0,02%, σε μια πρώτη έμπρακτη αμφισβήτηση της νέας πολιτικής της BoJ από τους επενδυτές...


EKT
Μετά τις ανακοινώσεις στο Τόκιο, οι αναλυτές άρχισαν να διερωτώνται εάν υπάρχει περίπτωση να ακολουθήσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα το παράδειγμα της BoJ. Με δεδομένο ότι το πρόγραμμα εκτύπωσης χρήματος του κ. Ντράγκι εκπνέει τον Μάρτιο του 2017 χωρίς να έχει αποδώσει τα αναμενόμενα (τουλάχιστον όσον αφορά στην αποκατάσταση της σταθερότητας των τιμών...) και τα περισσότερα γερμανικά ομόλογα δεν είναι πλέον επιλέξιμα προς αγορά επειδή οι αποδόσεις τους έχουν υποχωρήσει κάτω από την «κόκκινη γραμμή» του -0,4%, το «ιαπωνικό πείραμα» θα εκτόνωνε την πίεση προς την ΕΚΤ να αγοράζει προαποφασισμένο όγκο τίτλων, θα έστελνε στις αγορές ισχυρό μήνυμα ότι υπάρχει «πάτος» για τις αποδόσεις των ομολόγων και θα στήριζε τις τράπεζες και τις ασφαλιστικές που υποφέρουν από την πολιτική των αρνητικών επιτοκίων.
Μήπως οι κεντρικές τράπεζες έχουν φτάσει... στα όριά τους;

Ομως, το εγχείρημα είναι εξαιρετικά πολύπλοκο από νομικής πλευράς, με δεδομένο ότι οι αποφάσεις της ΕΚΤ επηρεάζουν όχι μια, αλλά 19 αγορές κρατικών ομολόγων. Είναι βέβαιο ότι η γερμανική πλευρά θα ήγειρε ενστάσεις και δεν είναι τυχαίο οτι οι «πολέμιοι» του κ. Ντράγκι σε Φρανκφούρτη και Βερολίνο έχουν προειδοποιήσει με νέες προσφυγές στα δικαστήρια σε περίπτωση που η ΕΚΤ διευρύνει το πρόγραμμα εκτύπωσης χρήματος, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρος τους προς τα ομόλογα «υψηλού ρίσκου» της περιφέρειας της Ευρωζώνης. Ο διχασμός στο Δ.Σ. της ΕΚΤ, άλλωστε, υποχρέωσε τον κ. Ντράγκι να τηρήσει στάση αναμονής κατά τη Σύνοδο του Σεπτεμβρίου και μεταθέτοντας τις όποιες αποφάσεις για το τέλος του έτους.

Fed
Οσο για τη Fed, όχι μόνο ανέβαλε για τον Δεκέμβριο τη δεύτερη αύξηση των επιτοκίων του δολαρίου (μετά την ιστορική αποκόλληση των επιτοκίων από τη ζώνη του μηδέν που έλαβε χώρα στο τέλος του 2015), αλλά και χαμήλωσε τον πήχυ για τις μελλοντικές της κινήσεις, προεξοφλώντας μόλις δυο αυξήσεις το 2017, έναντι τριών προηγουμένως, προϊδέαζοντας για έναν κύκλο σύσφιξης νομισματικής πολιτικής σε....αργή κίνηση. Μετά το liftoff, η Fed είχε προϊδεάσει για τέσσερις κινήσεις εντός του 2016. Στην πορεία, ο σχεδιασμός άλλαξε εξαιτίας των αναταράξεων στις αγορές, του Brexit αλλά και των μεικτών μακροοικονομικών στοιχείων από τις ΗΠΑ, καθώς η οικονομία πλησιάζει μεν σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης, οι πληθωριστικές πιέσεις όμως παραμένουν υποτονικές. Ορισμένοι μάλιστα αμφισβητούν και εάν η... μοναδική αύξηση επιτοκίων του 2016 θα λάβει όντως χώρα. Ιδωμεν...