Εύθραυστη η ανάκαμψη της κατανάλωσης

Μετά από έξι χρόνια ύφεσης, το 2014 αποδείχθηκε μια χρονιά ορόσημο για την Ελλάδα, με την οικονομία να επιστρέφει τελικά στην ανάπτυξη. Μπορεί η ανεργία να έφθασε το 25% του εργατικού δυναμικού, όμως η οικονομία δημιουργεί και πάλι σημαντικές αυξήσεις στην απασχόληση.


Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,8% το 2014, καταγράφοντας την πρώτη αύξηση μετά το 2007. Το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,7% το 2015, ενώ προβλέπεται μια περαιτέρω αύξηση κατά 2,4% το 2016.

Η ανάκαμψη τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση της κατανάλωσης και τη βελτίωση του ισοζυγίου πληρωμών. Σε αυτό το στάδιο, ωστόσο, η ανάκαμψη της κατανάλωσης μπορεί να αποδειχθεί εύθραυστη, καθώς το βάθος της ύφεσης και η έκταση των απωλειών θέσεων εργασίας έχουν οδηγήσει σε μια δραστική μείωση των εισοδημάτων. Παρά το γεγονός ότι τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν μια τάση σταθεροποίησης των αποδοχών, το υψηλό επίπεδο της ανεργίας θα συνεχίσει να επηρεάζει αρνητικά την αύξηση των μισθών για τα επόμενα χρόνια.

Βραχυπρόθεσμα, ωστόσο, η πτώση των τιμών του πετρελαίου σε συνδυασμό με την απόφαση της κυβέρνησης να μειώσει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στα καύσιμα οδηγούν στη συνέχιση του αποπληθωρισμού. Οι τιμές καταναλωτή υποχώρησαν κατά 2,8% σε ετήσια βάση τον Ιανουάριο. Αυτό ενδέχεται να ενισχύσει τους πραγματικούς μισθούς φέτος, εφόσον διατηρηθεί η αύξηση των ονομαστικών αποδοχών.

Παράλληλα, με τη βοήθεια των βελτιωμένης ανταγωνιστικότητας, οι εξαγωγές αυξάνονται ταχύτερα από τις εισαγωγές. Ως αποτέλεσμα, το εμπορικό ισοζύγιο έχει συμβάλει και αυτό σημαντικά στην ανάπτυξη, προσθέτοντας 1,3 εκατοστιαίες μονάδες στο ΑΕΠ το 2014. Όπως προβλέπεται στην έκθεση της ΕΥ, αναμένεται αντίστοιχη συνεισφορά και για το 2015.

Ωστόσο, η θετική δυναμική στην οικονομία ενδέχεται να επηρεασθεί αρνητικά από μια περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας που συνδέεται με την πρόσφατη κυβερνητική αλλαγή. Προκειμένου να αντιμετωπίσει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας, η νέα ελληνική κυβέρνηση θα χρειασθεί να ολοκληρώσει το υπάρχον πρόγραμμα προσαρμογής και να χρησιμοποιήσει τα χρονικά περιθώρια που της παρέχει η πρόσφατη παράταση του προγράμματος για να επιτύχει μια νέα συμφωνία με τους διεθνείς πιστωτές.

Ενισχυμένες από δυο πολύ σημαντικούς παράγοντες: τις αισθητά μειωμένες τιμές του πετρελαίου και την ποσοτική χαλάρωση, εισήλθαν στο 2015 οι χώρες της Ευρωζώνης. Οι δύο αυτοί παράγοντες θα στηρίξουν την εγχώρια ανάκαμψη που ξεκίνησε το 2014, βοηθώντας την αύξηση του ΑΕΠ να φθάσει από το 0,9% το 2014 στο 1,5% φέτος και στη συνέχεια στο 1,8% το 2016.

Ωστόσο, οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές εξακολουθούν να επηρεάζονται αρνητικά από μια σειρά διαρθρωτικών παραγόντων, όπως η ανάγκη για δημοσιονομική πειθαρχία και οι αυξήσεις των μισθών. Εξαιτίας των παραγόντων αυτών, η ανάπτυξη αναμένεται να περιορισθεί, περίπου, στο 1,6% ετησίως κατά την περίοδο 2017 ? 2019. Εν τω μεταξύ, η κρίση στην Ουκρανία και οι δύσκολες διαπραγματεύσεις για το ελληνικό χρέος θα συνεχίσουν να αποτελούν κίνδυνο για την οικονομική και δημοσιονομική σταθερότητα για ακόμη αρκετό χρόνο.