ΣΕ ΜΗ ΒΙΩΣΙΜΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΕΟΣ Μονόδρομος η νέα αναδιάρθρωση, αναζητείται το «πώς» και το «πότε»

Ανέφικτη είναι η επαναφορά του δημοσίου χρέους σε βιώσιμα επίπεδα χωρίς νέες, γενναίες, παρεμβάσεις συμφωνούν Βρυξέλλες, Βερολίνο, Φραγκφούρτη και Ουάσιγκτον και πλέον το ερώτημα δεν είναι εάν πρέπει να υπάρξει νέα αναδιάρθρωση αλλά πότε θα γίνει και πόσο τολμηρή θα είναι, υπό το βάρος των πολιτικών περιορισμών στην Ε.Ε.





Παρά την άνευ προηγουμένου δημοσιονομική προσαρμογή που επιτελείται στη χώρα, οι αριθμοί για την εξέλιξη του δημοσίου χρέους είναι αμείλικτοι υποσκάπτοντας την προσπάθεια ανάκτησης της φερεγγυότητας, ώστε κάποια στιγμή η χώρα να μπορέσει να επιστρέψει στις αγορές: Υπό τις καλύτερες των προϋποθέσεων και χωρίς να υπάρξει νέα παρέμβαση στο χρέος, αυτό θα διαμορφωθεί στο 185% του ΑΕΠ το 2016, απέχοντας δηλαδή περίπου 65 μονάδες του ΑΕΠ ή περίπου 125 δισ. ευρώ από τον στόχο του 120% το 2020 που τυπικά, για την τρόικα, το καθιστά βιώσιμο.

Είναι δε ορατός ο κίνδυνος οι προβλέψεις αυτές να αποδειχθούν τελικά αισιόδοξες και το χρέος το 2016 να είναι ακόμη υψηλότερο, καθώς η εκτέλεση του νέου τετραετούς προγράμματος προσαρμογής 2013 ? 2016 διέπεται από αξιοσημείωτους κινδύνους: Η χώρα είναι βυθισμένη σε πρωτοφανή ύφεση, που πολλοί την παραλληλίζουν με τη Μεγάλη Ύφεση του '30 και εάν εντός του 2013 δεν διασφαλιστούν οι προϋποθέσεις να γυρίσει η κατάσταση το 2014, όλοι οι στόχοι που τίθενται σήμερα ίσως ανατραπούν για ακόμη μια φορά.


Αναζητούν τρόπους
Υπό το βάρος αυτών των προβλέψεων, τις τελευταίες ώρες και ενώ στην Αθήνα κορυφώνεται η αγωνία για την ψήφιση των νέων μέτρων ενόψει του κρίσιμου για την αποδέσμευση της επόμενης δόσης, Eurogroup της 12ης Νοεμβρίου, κλιμακώνεται ο «διάλογος» για το ελληνικό χρέος. Το ΔΝΤ, αλλά και μεγάλη μερίδα αναλυτών και οικονομολόγων θεωρούν μονόδρομο ένα νέο «κούρεμα» του ελληνικού χρέους αυτή τη φορά για τους επίσημους πιστωτές, δηλαδή τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και το Ευρωσύστημα. Η Γερμανία παραμένει επιφυλακτική να ακολουθήσει αυτό τον δρόμο, καθώς σε προεκλογική χρονιά δύσκολα θα μπορούσε να υποστηρίξει η Α. Μέρκελ κάτι τέτοιο στη Μπούντεστανγκ.

Στο πλαίσιο αυτό, και χωρίς βέβαια τίποτα να έχει κριθεί ακόμη, στο προσκήνιο βρίσκεται το τελευταίο διάστημα κυρίως η μέθοδος της επαναγοράς ελληνικού χρέους, σε εθελοντική βάση από τους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων, αλλά και ένας συνδυασμός άλλων προσεγγίσεων, όπως η μείωση επιτοκίων, η χρονική μετάθεση του στόχου για χρέος στο 120% του ΑΕΠ για το 2022, η μετακύλιση λήξεων κ.ά.

Ωστόσο ήδη πολλοί σπεύδουν να προειδοποιήσουν πως τέτοιου τύπου προσεγγίσεις δεν θα έχουν απαραίτητα το επιθυμητό αποτέλεσμα και απαιτούνται πιο ριζικές λύσεις. Είναι ενδεικτικό το ντιμπέιτ που έχει ξεσπάσει σχετικά με την αποτελεσματικότητα της επαναγοράς χρέους: Θεωρητικά με 15 δισ. ευρώ νέων δανείων από την τρόικα η Ελλάδα θα μπορούσε να επαναγοράσει χρέος αξίας 45 δισ. ευρώ, μειώνοντας πρακτικά το χρέος κατά 30 δισ. ευρώ ή 15% του ΑΕΠ. Ωστόσο η ανακοίνωση ενός τέτοιου προγράμματος θα αύξανε τις τιμές περιορίζοντας τελικά το όφελος για το ελληνικό χρέος, ενώ ακόμη και εάν όλα εξελίσσονταν με τις καλύτερες συνθήκες, μια τέτοια μέθοδος απλώς θα βελτιώσει την κατάσταση και δεν θα την εκτονώσει.

FT - Commerzbak - Έρχεται διαγραφή και τρίτο πακέτο
Από την άλλη πλευρά με δεδομένο ότι η Ε.Ε. φαίνεται μέχρι στιγμής τουλάχιστον να έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει την Ελλάδα στην τύχη της ρισκάροντας ένα Grexit, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τελικά έως πού θα φτάσει.

«Η επικρατέστερη εκδοχή είναι αυτή ενός τρίτου πακέτου προς την Ελλάδα και πιστεύω ότι δεν θα είναι το τελευταίο», εκτίμησε χθες ο επικεφαλής οικονομολόγος της Commerzbank Γ. Κρέμερ υποστηρίζοντας ωστόσο πως έχει αποκλειστεί στη φάση αυτή ένα νέο «κούρεμα». Οι γερμανικές εκλογές είναι σύμφωνα με τον ίδιο ένας από τους παράγοντες που συνηγορούν υπέρ ενός τρίτου πακέτου, καθώς ουδείς θέλει να ρισκάρει σε προεκλογική χρονιά το ρίσκο της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ.

Έρχεται ακόμη μια διαγραφή χρέους υποστηρίζουν, από την πλευρά τους, οι Financial Times και το μόνο ερώτημα είναι το πότε θα γίνει αυτή. Σύμφωνα με τους FT δύσκολα μπορεί να πει κανείς πως η Ελλάδα θα βγει από το βάρος του χρέους της τουλάχιστον την επόμενη δεκαετία. «Κατά συνέπεια οι πολιτικοί παράγοντες μπορεί τελικά να καταστήσουν μια διαγραφή χρέους όχι μόνον απαραίτητηα αλλά και εφικτή», συμπεραίνουν, τονίζοντας πως θα πρέπει να συμπεριλάβει και την ΕΚΤ.

«Η Γερμανία, προς το παρόν, αντιδρά. Οι αξιωματούχοι όμως έχουν αλλάξει αρκετές φορές τους κανόνες για την Ελλάδα στη μέση του παιχνιδιού. Θα μπορούσαν να το κάνουν και τώρα», καταλήγουν.

Δημοπρασία εντόκων 1 δισ. την Τρίτη

Σε νέα δημοπρασία εντόκων γραμματίων εξάμηνης διάρκειας και αξίας 1 δισ. ευρώ προχωρεί το υπουργείο Οικονομικών την Τρίτη, σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της ρευστότητας εν αναμονή των αποφάσεων για την επόμενη δόση. Το ποσό που θα δανειστεί αναμένεται να διαμορφωθεί τελικά στα επίπεδα του 1,6 δισ. ευρώ με την αποδοχή και μη ανταγωνιστικών προσφορών, όπως γίνεται συνήθως.

Bloomberg
«Κούρεμα» και στον επίσημο τομέα

Περιορισμένη θα είναι η αποτελεσματικότητα των επαναγορών ελληνικού χρέους εκτιμούν Bloomberg και Wall Street Journal με το Bloomberg να τάσσεται υπέρ ενός νέου «κουρέματος» στα δάνεια των επίσημων πιστωτών, που κατέχουν το 60% του χρέους και τη WSJ να εμφανίζεται απαισιόδοξη ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα καταφέρουν να επιλύσουν το μείζον ζήτημα του χρέους, που «πνίγει» τη χώρα, στις συνόδους που θα έχουν από την ερχόμενη εβδομάδα.

Η επαναγορά ελληνικού χρέους δεν ανατρέπει την ελεύθερη οικονομική και πολιτική πτώση της Ελλάδας υποστηρίζει το Bloomberg και τάσσεται υπέρ ενός νέου «κουρέματος» του ελληνικού χρέους που έχουν στην κατοχή τους οι επίσημοι πιστωτές της χώρας και αντιστοιχεί περίπου στο 60% του συνολικού χρέους. Θέμα για το οποίο αναφέρει πως εντοπίζονται κάποιες ενδείξεις πιθανής συμφωνίας αν και κάτι τέτοιο θα απαιτήσει μεγάλο πολιτικό «κουράγιο» και νομικές αλλαγές στη Γερμανία, την ΕΚΤ και την Αθήνα.

Η ιδέα των επαναγορών χρέους είναι ελκυστική, ειδικά για το Βερολίνο, ωστόσο, δεν είναι σίγουρο πως θα είναι αποτελεσματική εκτιμά το πρακτορείο.

Επιπλέον μια επαναγορά θα αφορούσε μόνο το 40% του χρέους που κατέχουν οι ιδιώτες, ενώ μια επαναγορά 30 δισ. χρέους θα μπορούσε να το μειώσει μόλις κατά 15% του ΑΕΠ, διατηρώντας το ωστόσο μακριά από το στόχο του 120%.

WSJ
Την αποτελεσματικότητα των επαναγορών αμφισβητεί και η WSJ: Θα μπορούσε να αποφέρει υπό την υπόθεση ότι θα γίνει με τιμή 50% της ονομαστικής τους αξίας, μια μείωση της τάξης των 30 δισ. ευρώ που είναι μικρότερη του 10% του ελληνικού χρέους το οποίο αναμένεται στα 346 δισ. το 2013. Εν τω μεταξύ σε άλλο της δημοσίευμα προειδοποιεί ότι ένα πρόγραμμα επαναγορών για ιδιώτες θα δημιουργήσει το δίλημμα εάν θα συμμετάσχουν ή όχι οι ελληνικές τράπεζες. Εάν απέχουν τότε τα οφέλη του προγράμματος θα «ψαλιδιστούν» εάν όμως συμμετάσχουν τότε πιθανότατα θα αυξηθούν τα κεφάλαια που απαιτούνται για την ανακεφαλαιοποίησή τους.

Δηλώσεις

Ματιέ Πιγκάς γενικός διευθυντής της γαλλικής τράπεζας Lazard
«Πυρομανής πυροσβέστης» το ΔΝΤ

Εάν αποχωρούσε η Ελλάδα από την Ευρωζώνη η μετάδοση θα ήταν άμεση, θα οδηγούσε στο τέλος της Ευρωζώνης προειδοποίησε ο Μ. Πιγκάς, γενικός διευθυντής της γαλλικής τράπεζας Lazard, ενώ εκτίμησε πως το ΔΝΤ στην περίπτωση της Ελλάδας έπαιξε το ρόλο «πυρομανή πυροσβέστη». Μιλώντας σε εκδήλωση που διοργάνωσε η Eurobank, ο κ. Πιγκάς χαρακτήρισε τρομακτική την απώλεια του ΑΕΠ που έχει υποστεί η ελληνική οικονομία: Η Ελλάδα έχασε το 25% του ΑΕΠ της μεταξύ 2007 και 2012.

Η αντίστοιχη μείωση του ΑΕΠ στις ΗΠΑ τη δεκαετία του '30 ήταν 24%, τα ποσοστά παραπέμπουν στη Μεγάλη Ύφεση, ανέφερε, και κατηγόρησε την Ευρώπη αφενός ότι καθυστέρησε να απαντήσει και όταν απάντησε οι κινήσεις ήταν ανεπαρκείς και βασισμένες στη λάθος διάγνωση. Στην περίπτωση της Ελλάδας θεωρούσαν πως ήταν μια κρίση ρευστότητας ενώ ήταν μια κρίση φερεγγυότητας, η πολιτική της λιτότητας και της δημοσιονομικής πειθαρχίας ήταν ανόητη και εγκληματική, υποστήριξε. Ισοδυναμεί με κοινωνική σφαγή και βαρβαρότητα, χωρίς κανένα οικονομικό αποτέλεσμα, υπογράμμισε, και τη χαρακτήρισε μια πολιτική εξαιρετικά υψηλού κινδύνου που οδηγεί στην κατάρρευση του ΑΕΠ και στην άνοδο των εξτρεμιστών.

Ζ. Π. Φερί επικεφαλής του Ινστιτούτου Bruegel
Ας επενδύσουν οι Ευρωπαίοι

Αν οι Ευρωπαίοι θέλουν να στείλουν ένα μήνυμα στην Ελλάδα ας επενδύσουν οι ίδιοι, υποστήριξε στην ίδια εκδήλωση ο επικεφαλής του Ινστιτούτου Bruegel Ζ. Π. Φερί. Σύμφωνα με τον ίδιο το ερώτημα δεν είναι αν επιθυμούμε ή αποστρεφόμαστε την Ευρώπη, αλλά πώς μπορούμε να την κάνουμε να λειτουργήσει, ενώ για τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να παρέμβει εκ νέου η Ευρώπη στην Ελλάδα ανέφερε: Τη σύνδεση της αποπληρωμής του χρέους με τους ρυθμούς ανάπτυξης στη χώρα και την κινητοποίηση μηχανισμών, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία, η ΕΤΕπ και η EBRD, ώστε η Ε.Ε. να αποδείξει πως πιστεύει στην ανόρθωση της ελληνικής οικονομίας και δίνει μια ευκαιρία στη χώρα.

Κ. Λάουκ επικεφαλής του οικονομικού συμβουλίου των Γερμανών Χριστιανοδημοκρατών
«Η έκθεση θα καταντήσει φάρσα»

Σχεδόν αναπόφευκτη χαρακτηρίζει μια νέα αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους ο Κ. Λάουκ επικεφαλής του οικονομικού συμβουλίου των Γερμανών Χριστιανοδημοκρατών. Σε άρθρο του στη Handelsblatt εκτιμά πως αν και θα ήταν οδυνηρή μια διαγραφή μεγάλου μέρους της οικονομικής βοήθειας που έχει παρασχεθεί στη χώρα είναι επίσης ξεκάθαρο πλέον πως η λύση δεν μπορεί να είναι απλώς να αυξάνουμε, να επεκτείνουμε ή να συγκαλύπτουμε περαιτέρω τους κινδύνους εγγύησης. «Η ελληνική περίπτωση δείχνει πως η πολιτική λιτότητας και διάσωσης από μόνη της δεν είναι παραγωγική, οδήγησε μόνον στην απομάκρυνση πολλών πολιτών από την Ευρώπη», προειδοποιεί. «Κάποιοι δεν θέλουν λιτότητα μέχρι θανάτου, άλλοι δεν θέλουν να πληρώνουν για τζαμπατζήδες, η αναμενόμενη τον Νοέμβριο έκθεση της τρόικας απειλείται να καταντήσει φάρσα», καταλήγει.