«Φάρμακο» για τη φοροδιαφυγή βρήκαν Ν. Κορέα και Αργεντινή

«Κάνε το όπως η Νότιος Κορέα και η Αργεντινή». Ο λόγος είναι για τις χρεωστικές και τις πιστωτικές κάρτες και εν γένει τις ηλεκτρονικές συναλλαγές που αντικαθιστούν τις πληρωμές με μετρητά και βοηθούν στον έλεγχο της φοροδιαφυγής.



Όπως επισημαίνει το ΙΟΒΕ σε μελέτη για «τα Ηλεκτρονικά Μέσα Πληρωμής και την ενίσχυση των φορολογικών εσόδων», που θα παρουσιάσει την ερχόμενη Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, οι κάρτες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην αύξηση των φορολογικών εσόδων σε πολλές χώρες και ανάμεσά τους σε αρκετές που βρέθηκαν στη δίνη της οικονομικής κρίσης.

Ο εξορθολογισμός των δημοσίων οικονομικών περνά μέσα από την αύξηση των φορολογικών εσόδων μέσω του περιορισμού της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας, επισημαίνει η μελέτη, τονίζοντας ότι η παραοικονομία τροφοδοτείται από την ελλιπή καταγραφή των πωλήσεων και την αδήλωτη εργασία.
«Φάρμακο» για τη φοροδιαφυγή βρήκαν Ν. Κορέα και Αργεντινή

Η χρήση των ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής συνεπάγεται ότι η συναλλαγή καταγράφεται στα τραπεζικά πληροφορικά συστήματα, διευκολύνοντας το φορολογικό έλεγχο των συναλλαγών και των εισοδημάτων. Στην Ελλάδα η χρήση καρτών υστερεί σημαντικά σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά την αύξηση που έχει σημειωθεί από το 2001, η Ελλάδα καταλαμβάνει μία από τις πιο χαμηλές θέσεις στις σχετικές κατατάξεις. Με βάση την αξία συναλλαγών με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής ανά κάτοικο, το 2013, η Ελλάδα κατείχε υψηλότερη θέση μόνο από την Κροατία και τη Βουλγαρία, ενώ σε όρους αριθμού συναλλαγών ανά κάτοικο, η χώρα μας βρισκόταν στην τελευταία θέση.

Ασφάλεια
Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους παρατηρείται η υστέρηση στη χρήση των καρτών στην Ελλάδα κατά το ΙΟΒΕ εντοπίζονται στη δυσπιστία των καταναλωτών όσον αφορά την ασφάλεια των πληρωμών και γενικότερα των ηλεκτρονικών συστημάτων, καθώς και στην κατακερματισμένη δομή του λιανικού εμπορίου και της επιχειρηματικότητας. Η οικονομική κρίση και η σχετικά χαμηλή διείσδυση ευρυζωνικών συνδέσεων υψηλής ταχύτητας επίσης δρουν ανασταλτικά στην περαιτέρω αύξηση της χρήσης των καρτών με αποτέλεσμα να μην μπορεί να συσσωρευτεί η ικανή μάζα συναλλαγών, που θα χρειαζόταν για να απελευθερωθούν οι θετικές συνέπειες των δικτυακών επιδράσεων και να γίνει η πληρωμή με κάρτα η καθημερινή συνήθεια των καταναλωτών.

Αρκετές χώρες με δημοσιονομικά προβλήματα, όπως Νότια Κορέα, η Ιταλία, η Αργεντινή, η Ουρουγουάη κ.ά. θέσπισαν ειδικά κίνητρα ή/και διοικητικά μέτρα για την ενίσχυση της χρήσης των ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής Πρόκειται για κίνητρα που περιλαμβάνουν από εκπτώσεις στην αξία των συναλλαγών όταν η συναλλαγή πραγματοποιείται με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής ως εκπτώσεις στους φόρους εισοδήματος όταν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις επιτυγχάνουν τους στόχους που έχουν καθοριστεί για το ποσοστό διείσδυσης των καρτών στις συναλλαγές τους. Ακόμα και λοταρίες για συναλλαγές με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμών έχουν θεσμοθετηθεί.

Τα κίνητρα συνοδεύονται συχνά με διοικητικά μέτρα, όπως υποχρέωση αποδοχής των ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής και η απαγόρευση της χρήσης μετρητών όταν το ύψος της συναλλαγής ξεπερνά ένα συγκεκριμένο επίπεδο. Η θέσπιση μιας σειράς μέτρων προς αυτή την κατεύθυνση στη Νότια Κορέα οδήγησε σε αύξηση του μεριδίου των καρτών πληρωμής σε πάνω από 65% της ιδιωτικής κατανάλωσης το 2010, από 14,7% το 1999. Την αντίστοιχη περίοδο, οι συνολικές εισπράξεις από το φόρο εισοδήματος στη χώρα αυξάνονταν κατά 13,6% ετησίως, ξεπερνώντας σημαντικά τους ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ (6,5% κατά μέσο όρο την περίοδο 2000-2009).

Είσπραξη ΦΠΑ
Η εμπειρία των άλλων χωρών αποδεικνύει επίσης ότι η υστέρηση στην είσπραξη ΦΠΑ συσχετίζεται αρνητικά με τη χρήση των καρτών.

Χώρες με χαμηλό αριθμό συναλλαγών με κάρτες ανά κάτοικο τείνουν να έχουν υψηλότερο συντελεστή υστέρησης εσόδων από ΦΠΑ. Η Ελλάδα κατέχει την τρίτη χειρότερη θέση όσον αφορά στο ποσοστό υστέρησης των εσόδων από ΦΠΑ ανάμεσα σε 26 χώρες μέλη της ΕΕ με διαθέσιμα στοιχεία. Στη σχετική κλίμακα την ξεπερνούν μόνον η Ρουμανία και η Λετονία. Ταυτόχρονα, η Ελλάδα υστερεί σημαντικά και στο βαθμό διείσδυσης των ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής στις συναλλαγές.

Η αυξημένη χρήση καρτών βελτιώνει τη διαφάνεια στην οικονομία, καθώς οι συναλλαγές καταγράφονται στα συστήματα των τραπεζών, περιορίζοντας τη δυνατότητα απόκρυψης φορολογητέας ύλης. Παράλληλα, η υιοθέτηση των ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής σε μεγάλη κλίμακα συμβάλλει στη μείωση του κόστους των υπηρεσιών διαμεσολάβησης, προωθεί την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών, βελτιώνει την αποτελεσματικότητα του συστήματος εμπορικών συναλλαγών, εντατικοποιεί τον ανταγωνισμό σε αγορές προϊόντων και υπηρεσιών και εν τέλει αυξάνει την κατανάλωση και την οικονομική δραστηριότητα, αναφέρει η μελέτη του ΙΟΒΕ.

Η αυξημένη χρήση καρτών πληρωμής εκτιμάται ότι οδήγησε σε υψηλότερους ρυθμούς αύξησης του πραγματικού παγκόσμιου ΑΕΠ την περίοδο 2003-2008 κατά περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως.

Μετά την επιβολή των capital controls και την τραπεζική αργία των δύο πρώτων εβδομάδων του Ιουλίου, η έκδοση και η χρήση καρτών πληρωμής στην Ελλάδα αυξήθηκε σημαντικά. Ωστόσο η σταδιακή άρση των περιορισμών είναι πολύ πιθανόν να οδηγήσει σε υπαναχώρηση της νέας καταναλωτικής συνήθειας και σε χαμηλό επίπεδο χρήσης καρτών προειδοποιεί η μελέτη του ΙΟΒΕ. Στο πλαίσιο αυτό τονίζει ότι απαιτείται ενεργή ρυθμιστική παρέμβαση με κοστολογημένα και προσεκτικά σχεδιασμένα μέτερα για να διατηρηθεί η νέα τάση και να οδηγήσει σε σημαντικό και διατηρήσιμο περιορισμό της φοροδιαφυγής.