Brexit, Ιταλία και Τουρκία!

Πριν προλάβουν οι 27 της Ε.Ε. να αφομοιώσουν το σοκ του Δημοψηφίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο και με την κρίση των ιταλικών τραπεζών να ρίχνει βαριά τη σκιά της στην Ευρωζώνη των 19, έρχεται να προστεθεί η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία.



Όχι το ίδιο το αποτυχών πραξικόπημα, αλλά η πραξικοπηματική καταστολή καλά προετοιμασμένη από ό,τι φάνηκε, που έθεσε αμέσως σε εφαρμογή το καθεστώς Ερντογάν, θέτει μια τριπλή πρόκληση πρώτου μεγέθους για την Ευρώπη.

Η Συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας του περασμένου Μαρτίου, στην ουσία μια Συμφωνία Μέρκελ-Νταβούτογλου είχε ήδη φανεί υποθηκευμένη τόσο από την άρνηση Ερντογάν να τροποποιήσει τον αντιτρομοκρατικό νόμο όσο και από την απροθυμία των χωρών-μελών της Ε.Ε. να καταργηθεί η Βίζα για την είσοδο Τούρκων πολιτών στη Ζώνη Σένγκεν.

Σε κάθε περίπτωση η δραματική συρρίκνωση των προσφυγικών ροών μετά τη Συμφωνία είχε διαμηνύσει προς κάθε ενδιαφερόμενο ότι η Αγκυρα ελέγχει τις προσφυγικές ροές και μπορεί να τις χρησιμοποιεί ως εργαλείο άσκησης πίεσης.

Σήμερα, την ώρα που ουδείς μπορεί να προσδιορίσει πού θα φθάσει η αντιδημοκρατική εκτροπή Ερντογάν, ας δούμε τις τρεις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ε.Ε.:

Πρόκληση πρώτη: Μπορεί η Ε.Ε. στο όνομα του ελέγχου των προσφυγικών ροών να σιωπήσει και να αδιαφορήσει στις μαζικές διώξεις που εξαπέλυσε ο Ερντογάν ή σε μέτρα αυταρχικής εκτροπής, όπως η επαναφορά της ποινής του θανάτου; Ηδη οι πρώτες αντιδράσεις δείχνουν ότι και να ήθελαν να θυσιάσουν τα πάντα στον βωμό της Ρεαλπολιτίκ, το εσωτερικό πολιτικό κόστος για τους κυβερνώντες τις χώρες-μέλη της Ε.Ε. θα ήταν μεγάλο.

Πρόκληση δεύτερη: Με δεδομένη την αποδιοργάνωση των μηχανισμών του τουρκικού κράτους να προκύψει πραγματικό πρόβλημα επάρκειας στον έλεγχο των προσφυγικών ροών και στα σύνορα με τη Συρία και κοντά στις ακτές του Αιγαίου.

Τρίτη και σημαντικότερη: Η αυταρχική εκτροπή στην Τουρκία μαζί με τον Πόλεμο κατά των Κούρδων στις Νοτιοανατολικές Επαρχίες της χώρας να δημιουργήσει ένα νέο κύμα προσφύγων Τούρκων πολιτών.

Στα παραπάνω θα πρέπει να προστεθεί και το σοβαρό ενδεχόμενο η πρωτοφανής εσωτερική πόλωση και διχασμός στην Τουρκία να έχει αντανάκλαση και προεκτάσεις στην πολυάριθμη τουρκική κοινότητα στη Γερμανία, αλλά και στο Βέλγιο, την Ολλανδία και τις Σκανδιναβικές Χώρες.

Στη σκιά της τρομοκρατικής απειλής των Τζιχαντιστών, υπό την πίεση μιας ομάδας χωρών που θέλει κλειστά σύνορα, όλα δείχνουν ότι η πορεία προστριβών και στη συνέχεια μετωπικής αντιπαράθεσης της Ε.Ε. με την Τουρκία του Ερντογάν, είναι μια μη αντιστρέψιμη δυναμική.

Για παράδειγμα, αν δεν τεθεί υπό έλεγχο το μαζικό πογκρόμ που με αφορμή το αποτυχημένο πραξικόπημα εξαπέλυσε ο Ερντογάν ποιος θα μπορέσει να επιχειρηματολογήσει νομικά αλλά και πολιτικά ότι η Τουρκία είναι ασφαλής τρίτη χώρα προς την οποία μπορεί να απελαύνονται όσοι θα λαμβάνουν αρνητική απάντηση στο αίτημα για άσυλο στην Ε.Ε.;

Αν πριν την απόπειρα πραξικοπήματος υπήρχε η προσέγγιση ότι ο Ερντογάν έχει μια σκληρή ρητορική για εσωτερική κατανάλωση που δεν επηρεάζει μια Ρεαλπολιτίκ στις σχέσεις με την Ε.Ε., με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αναγνώριση από την Μπούντεσταγκ της Σφαγής των Αρμενίων το 1915 ως Γενοκτονίας, όπου στην ουσία πέραν των απειλών από την Αγκυρα τίποτε δεν συνέβη την επόμενη μέρα τα πράγματα είναι διαφορετικά.

Σε καμιά περίπτωση σήμερα δεν μπορούμε να συζητάμε για κατάργηση της Βίζας, για είσοδο στη Ζώνη Σένγκεν Τούρκων πολιτών, ενώ όχι μόνον τερματίζεται κάθε συζήτηση για τον αντιτρομοκρατικό νόμο, αλλά επίσης και κάθε, έστω και προσχηματική, πιστοποίηση προόδου και κινητικότητας στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις Ε.Ε. - Τουρκίας.

Ασφαλής χώρα
Αν δεν τεθεί υπό έλεγχο το μαζικό πογκρόμ που με αφορμή το αποτυχημένο πραξικόπημα εξαπέλυσε ο Ερντογάν, ποιος θα μπορέσει να επιχειρηματολογήσει, νομικά, αλλά και πολιτικά, ότι η Τουρκία είναι ασφαλής τρίτη χώρα προς την οποία μπορεί να απελαύνονται όσοι θα λαμβάνουν αρνητική απάντηση στο αίτημα για άσυλο στην Ε.Ε.;