ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΑΛΒΑΝΙΑ ΚΑΙ ΠΓΔΜ

Η μάχη με τη «διαπλοκή» αποδεικνύεται εξόχως προβληματική και επικίνδυνη.



Η αντιπαράθεση με την Εκκλησία επώδυνη. Η σύγκρουση με την κοινωνία, εργαζόμενους και συνταξιούχους, έχει ακόμη πολλά επεισόδια. Τα ληξιπρόθεσμα χρέη των πολιτών στο Δημόσιο αυξάνονται διαρκώς. Όσο για το προσφυγικό, η κατάσταση μοιάζει ολοένα να χειροτερεύει. Και ξαφνικά, σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ διαπιστώνει πως είναι αναγκασμένη να διαχειριστεί όλα τα μείζονα «εθνικά θέματα», τα οποία μοιάζουν να έχουν αναζωπυρωθεί ταυτόχρονα, θέτοντας διλήμματα και απαιτώντας λεπτούς χειρισμούς και καίριες απαντήσεις.

Για την ακρίβεια, ακόμη κι αν υπήρχαν κάποιοι υπουργοί ή στελέχη της που είχαν αγνοήσει ή υποτιμήσει αυτή την πλευρά της πολιτικής, μάλλον θα πρέπει να... προσγειώθηκαν απότομα την εβδομάδα που πέρασε. Η αιτία δεν είναι άλλη από το νέο «χτύπημα» του Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος εξέφρασε δημοσίως και για πρώτη φορά τόσο έντονα τη δυσφορία του για τη Συνθήκη της Λωζάνης, με το επιχείρημα ότι η Τουρκία ήταν ο μεγάλος αδικημένος καθώς, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, με εκείνη την υπογραφή «παραχωρήσαμε (στην Ελλάδα) τα νησιά του Αιγαίου».
Στο τραπέζι όλα τα «εθνικά θέματα»

Την ίδια ακριβώς ημέρα, όλως τυχαίως, ο επίτροπος που χειρίζεται τα θέματα της διεύρυνσης της Ε.Ε. και των σχέσεών της με τις γειτονικές χώρες, ο Αυστριακός Γιοχάνες Χαν, άναψε ακόμη μια φωτιά, κάνοντας λόγο για εν εξελίξει διαπραγματεύσεις της Αθήνας με τα Τίρανα για το ζήτημα των «τσάμηδων». Επικαλέστηκε, μάλιστα, την πρόσφατη επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών, Νίκου Κοτζιά, στην πρωτεύουσα της Αλβανίας και τις συνομιλίες που είχε εκεί προκειμένου να εκφράσει την ικανοποίηση της Κομισιόν για το γεγονός ότι οι δύο χώρες αναζητούν λύσεις σε όλα τα εκκρεμή ζητήματα.

Γνωστό είναι, επίσης, ότι το τελευταίο διάστημα παρατηρείται εντονότατη κινητικότητα και γύρω από το Κυπριακό, η οποία άλλωστε επιβεβαιώθηκε και κατά την πρόσφατη γενική συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Μάλιστα, υπάρχουν διαρροές για πιέσεις τόσο των Αμερικανών όσο και των Ευρωπαίων οι οποίοι, για τους δικούς τους λόγους ο καθένας, επιδιώκουν να υπάρξει μια κοινά αποδεκτή λύση ως το τέλος του έτους και να παρουσιαστεί ως μια διπλωματική επιτυχία σε ένα περιβάλλον όπου οι συγκρούσεις διαδέχονται η μία την άλλη.
Στο τραπέζι όλα τα «εθνικά θέματα»

Τέλος, όσον αφορά στη διαμάχη με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας για την ονομασία της, αν και οι πρωτοβουλίες έχουν πάρει αναβολή για μετά τις βουλευτικές εκλογές της 11ης Δεκεμβρίου, που καλούνται να δώσουν διέξοδο στην πολύμηνη πολιτική κρίση της γειτονικής χώρας, ο δίαυλος τακτικής επικοινωνίας που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα σε Αθήνα και Σκόπια προμηνύει πως, αν μη τι άλλο, το ζήτημα βρίσκεται πάνω στο τραπέζι και θα τεθεί με την πρώτη ευκαιρία.

Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται στην κυβέρνηση είναι σαφέστατο: Είναι έτοιμη και αισθάνεται επαρκώς προετοιμασμένη ώστε να εμπλακεί σε ένα «σιμουλτανέ» πάνω στη διπλωματική σκακιέρα; Κάποιοι από τους «απέναντι», πάντως, είναι γεγονός ότι θεωρούν πως η θέση της Ελλάδας είναι εξαιρετικά αποδυναμωμένη διεθνώς, λόγω της συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης και των άλλων προβλημάτων που αντιμετωπίζει, κάτι που ερμηνεύουν ως ευκαιρία για να κερδίσουν περισσότερα στο «παζάρι» από ό,τι σε μιαν άλλη συγκυρία.
Στο τραπέζι όλα τα «εθνικά θέματα»

Ανάμεσά τους είναι και ο Ερντογάν, παρά το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η αναφορά του στη Συνθήκη της Λωζάνης είχε και εσωτερική στόχευση. Εξάλλου, η κόντρα του με τους κεμαλιστές συνεχίζεται, ενώ ο ίδιος θα ήθελε πολύ να «αποκαθηλώσει» τον Κεμάλ Ατατούρκ και να πάρει τη θέση του...

ΑΙΓΑΙΟ
Λωζάνη, ποια Λωζάνη;
Στο τραπέζι όλα τα «εθνικά θέματα»

Είναι γεγονός ότι από τη στιγμή που το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης ανέλαβε την κυβερνητική εξουσία στην Τουρκία, πριν από σχεδόν 14 χρόνια, έστρεψε την προσοχή του προς Ανατολάς, αφήνοντας τις ελληνοτουρκικές διαφορές σε δεύτερη μοίρα. Μάλιστα, ο Ερντογάν αξιοποίησε το «Σχέδιο Βαριοπούλα» -που προέβλεπε την πρόκληση έντασης στο Αιγαίο ώστε ο στρατός να βρει αφορμή για να επέμβει στα πολιτικά πράγματα- για να στριμώξει ακόμη περισσότερο τους κεμαλιστές και τους λοιπούς αντιπάλους του. Είναι δε γεγονός ότι σε όλα αυτά τα χρόνια υπήρξαν περίοδοι πρωτόγνωρης ηρεμίας στον ουρανό του Αιγαίου, πράγμα που κυρίως οφειλόταν την τακτική που είχε επιλέξει η Άγκυρα.

Σε καμία περίπτωση, ωστόσο, η ηρεμία δεν ισοδυναμούσε με λύση. Είναι χαρακτηριστικό, εξάλλου, ότι η κυβέρνηση της γειτονικής χώρας ποτέ δεν ήρε το «casus« belli» -τo διάταγμα που είχε ψηφίσει η τουρκική Βουλή το καλοκαίρι του 1995, εξουσιοδοτώντας εν λευκώ και στο διηνεκές την εκάστοτε κυβέρνηση να κηρύξει πόλεμο στην Ελλάδα, στην περίπτωση που επέκτεινε τα χωρικά της ύδατα από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια, όπως (θεωρητικά) έχει το δικαίωμα από το Διεθνές Ναυτικό Δίκαιο. Και βεβαίως, δεν προχώρησε ούτε καν στην (αναμενόμενη από πολλούς) κίνηση καλής θέλησης με το άνοιγμα της Θεολογικής Σχολής στη Χάλκη. Πλέον, εκφράζονται φόβοι ότι η αμφισβήτηση της Συνθήκης της Λωζάνης, η οποία σφράγισε την ίδρυση του σύγχρονου τουρκικού κράτους και αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, σηματοδοτεί το άνοιγμα μιας νέας σελίδας από τον Ερντογάν, ο οποίος πιθανότατα αισθάνεται τόσο ισχυρός ώστε να διεκδικήσει κάτι παραπάνω...

ΑΛΒΑΝΙΑ
Το «φάντασμα» των τσάμηδων

Να υπέπεσε, άραγε, σε σφάλμα, μη γνωρίζοντας την επίσημη θέση των Βρυξελλών, ο (Αυστριακός) επίτροπος που χειρίζεται τα θέματα της διεύρυνσης και των σχέσεων της Ε.Ε. με τις γειτονικές της χώρες, Γιοχάνες Χαν, όταν έκανε λόγο για την ύπαρξη «τσάμικου ζητήματος», απαντώντας σε ερώτημα Ελληνίδας ευρωβουλευτού; Αν αυτό συνέβη όντως, τότε θα έπρεπε η επίσημη εκπρόσωπος της Κομισιόν, στην οποία ετέθη επισήμως το θέμα και ο «θόρυβος» που δημιουργήθηκε με τις δηλώσεις Χαν, να είναι ξεκάθαρη και κατηγορηματική στις δηλώσεις της. Μόνο που κάτι τέτοιο δεν συνέβη.

«Η Επιτροπή χαιρέτισε ιδιαιτέρως την πρόταση της ελληνικής πλευράς για δημιουργία πλατφόρμας, η οποία θα επιτρέπει τον εποικοδομητικό διάλογο πάνω σε όλα τα θέματα μεταξύ των δύο χωρών που επιδέχονται διευκρίνισης», σημείωσε, ενώ όταν οι ερωτήσεις έγιναν συγκεκριμένες για το εάν υφίσταται «τσάμικο ζήτημα», παρέμεινε στις γενικότητες: «Η Επιτροπή έχει λάβει θέση σε σχέση με την πρόθεση των δύο χωρών να συζητήσουν εκκρεμή ζητήματα (...) Δεν πήρε καμία θέση για τις διμερείς σχέσεις», είπε, τηρώντας εμφανώς ίσες αποστάσεις. Φαίνεται, λοιπόν, πως η «θερμή» υποδοχή που επιφύλαξαν στον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών οι «τσάμηδες» διαδηλωτές, κατά την επίσκεψή του στα Τίρανα στις αρχές Ιουνίου, όπως και η εμμονή του Έντι Ράμα στο συγκεκριμένο θέμα, έχουν «ουρά»...

ΠΓΔΜ
Πρώτα εκλογές, μετά όνομα

«Η εκτίμησή μου είναι ότι μετά το τέλος της εκλογκής διαδικασίας και τις εκλογές της 11ης Δεκεμβρίου, σίγουρα θα υπάρξουν από πολές πλευρές προτροπές για επίλυση του ονοματολογικού. Κατά συνέπεια, μετά τις εκλογές, θα πρέπει αυτό το θέμα να αποτελέσει αντικείμενο διαβούλευσης ανάμεσα στα δύο υπουργεία Εξωτερικών και να μην το αφήσουμε σε τρίτους». Η απάντηση που έδωσε ο Νίκος Κοτζιάς στο σχετικό ερώτημα που του τέθηκε στο πλαίσιο της συνέντευξης που παραχώρησε στην εφημερίδα «Καθημερινή» την περασμένη Κυριακή, αναδεικνύει αναμφίβολα την ανησυχία που επικρατεί στην Αθήνα για τις επικείμενες πιέσεις, προκειμένου να κλείσει το μέτωπο με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

Είναι γεγονός, άλλωστε, ότι οι εκλογές στη γειτονική χώρα διεξάγονται ουσιαστικά υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (και των ΗΠΑ, βεβαίως), η οποία παρενέβη ενεργά στην πολιτική κρίση που έχει ξεσπάσει εδώ και μήνες, ως «εγγυήτρια δύναμη» για ομαλές πολιτικές εξελίξεις. Όταν και εφόσον, λοιπόν, αυτή η διαδικασία ολοκληρωθεί και σχηματιστεί η επόμενη κυβέρνηση στα Σκόπια, οι Βρυξέλλες (και άλλες πρωτεύουσες...) αναμένεται να θέσουν μετ' επιτάσεως το θέμα της ονομασίας, εκτιμώντας ότι η λύση αυτής της εκκρεμότητας είναι προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ, ώστε να γίνει το επόμενο βήμα στις σχέσεις της με την Ε.Ε. Αυτή δε τη φορά, αποκλείεται να υπάρξει έστω και πρόταση που να μην περιλαμβάνει τον όρο Μακεδονία...

ΚΥΠΡΙΑΚΟ
Προς ένα νέο «Σχέδιο Ανάν»;

«Γιατί όχι και πριν από το τέλος του 2016;», δήλωσε αυτή την εβδομάδα από το Παρίσι ο Νίκος Αναστασιάδης, αναφερόμενος στα σενάρια περί εξεύρεσης μιας λύσης στο Κυπριακό. Είχαν προηγηθεί αναλόγως αισιόδοξες δηλώσεις του ίδιου στο περιθώριο της ΓΣ του ΟΗΕ, στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν παρών και ο ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, Μουσταφά Ακιντζί, ενώ ενεργό ρόλο στις διαπραγματεύσεις είχε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν. Ταυτόχρονα, σχεδόν όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές και χώρες παραδέχονται πως, παρά τις διαφορές που εξακολουθούν να υπάρχουν (όπως, για παράδειγμα, στο θέμα των εγγυήσεων και τη φόρμουλα που θα βρεθεί ώστε να παραμείνει ένας αριθμός ξένων στρατευμάτων στο νησί), έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος τους τελευταίους μήνες.

Με μία εξαίρεση, η οποία δεν είναι άλλη από την Τουρκία και τον πρόεδρό της, χωρίς τη συναίνεση των οποίων είναι φανερό ότι δεν μπορεί να υπάρξει καμία βιώσιμη λύση. Η αλήθεια, βεβαίως, είναι πως με βάση τα όσα έχουν γίνει γνωστά ως σήμερα, το βασικό πλαίσιο του σχεδίου δεν έχει πολύ μεγάλες διαφορές από το περίφημο «Σχέδιο Ανάν», το οποίο είχε απορριφθεί με συντριπτική πλειοψηφία από τους Ελληνοκύπριους, στο δημοψήφισμα του 2004. Ωστόσο, έχουν αλλάξει και μάλιστα σε σημαντικό βαθμό, τα γεωπολιτικά δεδομένα και οι πολιτικοί συσχετισμοί, γεγονός που επιτρέπει και την προαναφερθείσα αισιοδοξία.

Μόνο που είναι αβέβαιο κατά πόσο ο Ερντογάν θα θελήσει να βάλει την υπογραφή του, ενόσω μπορεί να ελπίζει σε μια πιο ευνοϊκή γι' αυτόν παρουσία στον Λευκό Οίκο μετά τις εκλογές της 8ης Νοεμβρίου.