Η ανώτατη εκπαίδευση στον τοίχο

Στο προτεινόμενο νομοσχέδιο καταργούνται τα δίδακτρα για τη φοίτηση στα Μεταπτυχιακά Προγράμματα Σπουδών (ΠΜΣ) προκειμένου να έχουν όλοι πρόσβαση στο υπέρτατο αγαθό της παιδείας.



Θα είναι όμως έτσι; Θα έχουν όλοι πρόσβαση σε ποιοτική παιδεία ή θα πληρώσουν πάλι οι αδύναμοι τις συνέπειες, εφόσον οι οικονομικά εύρωστοι έχουν πάντα τη δυνατότητα επιλογής;

Κρατικός προϋπολογισμός
Η μελέτη του ΥΠΠΕΘ για τα ΠΜΣ τον Ιούνιο 2016, αναφέρει ότι τα συνολικά έσοδα ανέρχονται σε 77.453.133 ευρώ ετησίως. Από το ποσό αυτό, το 35% αποδίδεται σε δημόσιους φορείς, δηλαδή, πανεπιστήμια και ΕΛΚΕ (Ειδικοί Λογαριασμοί Κονδυλίων Έρευνας). Το υπόλοιπο 65% αφορά σε αμοιβές διδασκόντων, αγορά εξοπλισμού, υποτροφίες, γραμματειακή υποστήριξη κ.λπ. Με έναν απλό υπολογισμό και μέσο φορολογικό συντελεστή 30% σε αυτές τις αμοιβές (σημειωτέον οι καθηγητές θα φορολογούνται με πολύ μεγαλύτερο συντελεστή από 1-1-2017), προκύπτει ένα πρόσθετο ετήσιο έσοδο για το κράτος. Τα έσοδα του κράτους που προκύπτουν είναι πάνω από το 50%, δηλαδή πάνω από 39 εκατ. ευρώ. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι το ταβάνι στα δίδακτρα που θεσπίζει το νέο νομοσχέδιο, το οποίο δεν μπορεί να ξεπερνά τα 1.760 ευρώ, θα πλήξει καίρια τον κρατικό προϋπολογισμό. Αν δε, αναλογιστεί κάποιος ότι το κράτος θα πρέπει να συνεισφέρει κιόλας για την ομαλή λειτουργία αυτών (αδύνατον, καθώς δεν υπάρχουν κονδύλια), η οικονομική επιβάρυνση στα δημόσια ταμεία, δηλαδή στην τσέπη του φορολογούμενου, θα είναι τεράστια.

Υποβάθμιση των Μεταπτυχιακών και Προπτυχιακών Σπουδών
Πολλά ΠΜΣ δεν θα μπορέσουν να λειτουργήσουν, ή, όποια λειτουργήσουν, προκειμένου να είναι βιώσιμα, θα πρέπει να δέχονται μεγάλο αριθμό φοιτητών. Αυτόματα αυτό υποβαθμίζει τις σπουδές. Επιπλέον, το πλαφόν 20% επί των αμοιβών των διδασκόντων υπό την προϋπόθεση ότι ήδη διδάσκουν σε ένα ΠΜΣ δωρεάν, δημιουργεί σοβαρό αντικίνητρο ποιοτικής και ποσοτικής εργασίας. Έτσι, τα περισσότερα ΠΜΣ είτε θα πάψουν να λειτουργούν, είτε θα λειτουργούν υποτυπωδώς, καθώς δεν παρέχεται κανένα κίνητρο στους καθηγητές να εργαστούν υπερωριακά. Επιπλέον, με ήδη μεγάλες περικοπές στους μισθούς τους, οι καθηγητές, ψάχνοντας να βρουν άλλους τρόπους ενίσχυσης του εισοδήματός τους, όπως κάνουν όλοι οι Έλληνες σήμερα, δεν θα βρίσκονται στους πανεπιστημιακούς χώρους, και ως εκ τούτου, θα υποβαθμιστούν και οι προπτυχιακές σπουδές.

Επιβάρυνση των αδυνάμων
Η σημαντική συρρίκνωση των ΠΜΣ θα οδηγήσει τους φοιτητές με οικονομική ευρωστία σε αναζήτηση ΠΜΣ στο εξωτερικό. Επομένως, οι έχοντες έχουν εναλλακτική λύση. Οι ασθενέστεροι οικονομικά, που δεν έχουν τη δυνατότητα επιλογής του εξωτερικού, θα αναγκαστούν να φοιτούν στα ελληνικά προγράμματα, όσα από αυτά παραμείνουν σε λειτουργία. Τα προγράμματα θα είναι υποβαθμισμένα όπως εξηγήθηκε. Επομένως, οι αδύναμοι θα καταδικαστούν σε χαμηλής ποιότητας προγράμματα και μη ανταγωνιστικά. Επιπλέον, οι ασθενέστεροι οικονομικά δεν θα μπορέσουν να επιχορηγηθούν σημαντικά με υποτροφίες όπως αναφέρεται στο νομοσχέδιο, αφού τα έσοδα θα είναι ανεπαρκή.

Επιπτώσεις στην ανεργία
Στα ΠΜΣ εργάζεται πλήθος ανθρώπων, διοικητικό, τεχνικό και λοιπό προσωπικό το οποίο θα βρεθεί, αναγκαστικά, χωρίς θέσεις απασχόλησης. Η σημαντική πτώση εσόδων θα σημάνει την άμεση απόλυση εκατοντάδων εργαζομένων.

Φυγή ανθρώπινου κεφαλαίου
Οι αμοιβές των διδασκόντων από τα μεταπτυχιακά αποτελούν ένα απλό βοήθημα στον ήδη πενιχρό μισθό τους, λαμβάνοντας υπόψη τα προσόντα τους. Ήδη πολλοί καθηγητές έχουν παραιτηθεί από τα ελληνικά ΑΕΙ και έχουν αναζητήσει θέσεις στο εξωτερικό λόγω των τραγικών μειώσεων στις απολαβές τους και της ζοφερής ελληνικής οικονομικής πραγματικότητας. Ο λόγος που θα τους οδηγήσει σε φυγή από τη χώρα δεν θα είναι κυρίως η άδικη απαγόρευση της υπερωριακής αμοιβής τους, όσο η απογοήτευση για την ξαφνική υπονόμευση μιας πολύχρονης προσπάθειας για παροχή ποιοτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης διεθνούς επιπέδου

Πρέπει να καταστεί απολύτως σαφές ότι:

Τα Πανεπιστήμια ποτέ δεν αρνήθηκαν τον κοινωνικό τους ρόλο.
Η Πολιτεία θεσμοθέτησε δίδακτρα για τα ΠΜΣ λόγω αδυναμίας χρηματοδότησης.
Τα ΠΜΣ καλύπτουν ζωτικές ανάγκες, χρηματοδοτούν την έρευνα, τις υποτροφίες, τις προπτυχιακές σπουδές, δίνουν εργασία σε νέους επιστήμονες στα Κέντρα Ερευνών.
Τα Μεταπτυχιακά προγράμματα έχουν αξιολογηθεί με μεγάλη επιτυχία και επαίνους από την ΑΔΙΠ.
Για να λειτουργήσει σωστά ένα ΠΜΣ πρέπει να είναι βιώσιμο. Δυστυχώς, το προτεινόμενο νομοσχέδιο καθιστά μη βιώσιμα τα προγράμματα και το δυστυχέστερο είναι ότι όταν θα φανούν τα αποτελέσματα, το πλήγμα θα είναι ήδη πολύ μεγάλο κυρίως για τους ίδιους τους φοιτητές και τους νέους μας.